Nhìn người thợ mỏ lấm lem, lam lũ, nhưng họ là những người lãng mạn hơn ai hết
Ấn phẩm này đã tạo nên tiếng vang. Với Đỗ Kha, là “Người chụp ảnh Hạ Long đen trắng cổ nhiều nhất”, còn với Đỗ Khánh Giang, là “Người chụp Hạ Long từ trên cao nhiều nhất”. Tuy vậy Đỗ Kha vẫn trăn trở một điều: Người ta mới chỉ nhìn vẻ đẹp bên ngoài của Hạ Long.
Ông thầm hiểu: Đã là kỳ tích thiên nhiên, hãy để cho cả thế giới biết và thưởng lãm như một vật báu của nhân loại. Nhà nhiếp ảnh Đỗ Kha. - Thoạt đầu tôi viết bài. Từ đây vẻ huyền hoặc kỳ diệu của Hạ Long đã suýt nữa Giang qua nhiều hang động, đảo nhỏ mù khơi. Đỗ Kha vào cuộc chiến như một chiến binh cầm máy, cầm bút. Những năm ấy Hạ Long đã được báo chí giới thiệu.
Không chỉ để người dân trong nước thưởng lãm mà còn để thế giới biết tới Việt Nam qua những kỳ tích. Khi thuyền ngược gió, ngược sóng, trông cánh buồm biến hóa bất thần, kỳ lạ. Choáng ngợp, kỳ vĩ, độc đáo…đó là những cảm nhận của công chúng về Hạ Long mà Đỗ Khánh Giang đã mô tả.
Nếu gọi là danh, gần đây sách kỷ lục Việt Nam tôn ông là người có nhiều ảnh đen trắng nhất về Vịnh Hạ Long. Hình khối nhấp nhô trên biển, mình cũng thấy như đang chuyển động, mờ ảo. Chiếc máy ảnh cho anh những bức ảnh minh họa con người, sự việc gắn liền với bài viết. Cánh buồm nâu một thời là tượng trưng của Hạ Long.
Danh nhân danh tiếng thì xa vời với cuộc thế phẳng lặng của ông. Tôi san sẻ với họ trong nhiều cung bậc cảm xúc, đêm hôm, sớm khuya.
Từ bé Giang sống trong niềm cảm hứng “Hạ Long” của người cha. Những hình khối mơ hồ ngoài khơi xa, sương phủ. Nhà nhiếp ảnh Đỗ Kha hóm hỉnh nói, nhiều người gọi tên ông giữa đường phố Hạ Long, “Bác Đỗ Kha”, “ Bác Hạ Long”.
Anh chỉ ngồi ngắm nhìn những ngư gia lập lòa ánh đèn, nghe con cá vẫy vùng, nghe tiếng hú gọi bạn chài xa cách. Lặng lẽ theo đoàn thuyền câu tôm, câu mực. Đỗ Kha nhiệt liệt tham gia lập hồ sơ sống động vịnh Hạ Long bằng 160 phim dương bản, trình chiếu trọng thể tại Hội đồng thẩm định của UNESCO. Chân anh ham đi, tới tận cùng chân mây góc biển. Đó là kho báu, kì bí như cổ tích, chỉ riêng ông có - ông kể.
Anh đã thành công trên nhiều đề tài khác nhau. Một “Nhịp điệu thu”, “Xuân - Hạ - Thu - Đông”, dấu ấn xưa, Hạ Long thái hoà. Khi giang san tưởng đã yên, Quảng Ninh lại đối mặt với cuộc chiến mới từ biên thuỳ phía Bắc. Còn Đỗ Kha tại TP Hạ Long, không chỉ thuần tuý là người đeo nhiều máy ảnh, vui tính, dễ gần.
Ngay trong giấc ngủ anh cũng mơ tưởng, trăn trở cùng Hạ Long. Chữ viết, dù chi tiết, sinh động đến đâu cũng không sao trình bày hết nét mặt, nụ cười và đặc biệt là cảnh trời Hạ Long. Những kiểu phim, những bức ảnh đen trắng đầy ấn tượng, ngời lên lung linh ánh nước, sắc trời, hình khối huyền ảo, huyền hoặc, chỉ bàn tay kỳ lạ của tự nhiên mới có thể tạo tác nên.
Còn đám trẻ chạy theo sau ông, ngó nghiêng mấy chiếc máy ảnh đeo quanh người, thích chí. Vẻ huyền bí, trầm tích hang động - bản tính thật tạo nên kỳ quan Hạ Long, chưa mấy người chú ý tới. #. Ông không là chủ tịch, không là đại gia. Ảnh: Như Nguyễn Sinh ra và lớn lên ở Bãi Cháy, vốn là vô lăng giỏi ở mỏ than Hà Tu.
Trở về với nhịp sống thời bình, Đỗ Kha có dịp tới lui, ngắm Hạ Long theo cách nhìn của ông. Sau này những nhà quay phim, chụp ảnh có kỳ công mấy, cũng chẳng thể có được những chốc lát Hạ Long như của Đỗ Kha. Đó là những ngày tình ái lặng lẽ của anh với Hạ Long chớm nở.
Có lẽ đó là cách nói khiêm nhượng, dân dã, dễ thấy ở mấy ông PV, nhiếp ảnh. Khác chăng, chỉ là chi tiết trong cách trình diễn. Nhưng đi đây đó không có chiếc máy ảnh bên mình, nhiều khi thấy nuối tiếc. Ông là người tham gia hăng hái, có hiệu quả phê chuẩn những hình ảnh sinh động, đa dạng nhất, tụ hợp trong hồ sơ trình Tổ chức Văn hóa của LHQ. Vào giữa thập niên 60, tỉnh Quảng Ninh là điểm đánh phá trước nhất của không lực Mỹ vào miền Bắc Việt Nam.
May sao Đỗ Kha đã thu vào ống kính mình một “Thu đi qua”, với hai chiếc thuyền nâu sẫm giữa lau lách bến đỗ.
Đến khi cầm máy, những kiểu phim đầu đời của Giang là hình ảnh Hạ Long. Ngắm nhìn bao lăm cũng không hết ngỡ ngàng, kỳ lạ. Chỉ là anh nhiếp ảnh ở một tờ báo địa phương, bỗng thành “người của công chúng”.
Và Hạ Long cũng mất đi một nét nên thơ, lãng mạn của vịnh, của biển, mất đi hòa sắc nâu thẫm trổi của cánh buồm nối nhau ra khơi, về bến giữa vô vàn màu xanh của đảo, màu xám sáng của đá núi.
Tên tuổi ông gắn liền với cuộc hành trình lâu bền, hứng thú đến di sản tự nhiên mà UNESCO suy tôn Vịnh Hạ Long đến 2 lần. Nhưng đó là những giây khắc cảm nhận biển, cảm nhận sự sống Hạ Long. Vừa ở bến cầu Bắc Luân hôm trước, mấy hôm sau đã thấy ông lăn lê ở đỉnh cao trung tâm Pò Hèn.
Ngồi trên núi đá ngắm nhìn, Hạ Long chuyển màu đến kỳ lạ. Anh nói, tài xế nhìn cũng thấy nặng nhọc, nhưng cũng nhiều huých, thơ mộng lắm.
Công nghệ “máy nổ” đã đẩy lùi cánh buồm thơ mộng vào quá vãng. Nhưng chung cuộc Hạ Long đã mê hoặc anh, không sao cưỡng lại được.
Nhưng đó lại là giá trị làm nên lâu bền, trường tồn của kỳ quan tự nhiên này. Thiên nhiên tặng thưởng cho cho Quảng Ninh, cho tổ quốc một kỳ quan thiên tạo, theo đó cũng cho đất mỏ một tay máy sành điệu, say mê để khám phá Hạ Long. Nhưng hiếm ai hay Đỗ Kha đã lặng lẽ mua phim chụp Hạ Long cho riêng mình, lặng lẽ thuê thuyền ra vịnh để có sớm mai, hoàng hôn tím sẫm Hạ Long.
Hiện tại tôi đã có những chiếc máy đời mới, nhanh nhạy, “nét” hơn. Ấy cũng là cái vui, cái thú của người thường ngày. Nhiều PV tìm đến Hạ Long. Và một vẻ đẹp Hạ Long ít người biết đến, mang đậm dấu ấn Đỗ Khánh Giang.
Đó là chiếc máy cũ kỹ, PV nhiếp ảnh đã bỏ đi. Sẽ không có gì kinh ngạc khi Đỗ Kha và con trai ông, Đỗ Khánh Giang cùng được Trung tâm kỷ lục nhà nước đưa vào danh sách kỷ lục Việt Nam trong cùng một lĩnh vực là nhiếp ảnh, và cùng một đề tài là hình ảnh Hạ Long.
Dù bom đạn chiến tranh hay mưa lũ dập dồn, kho lưu trữ ảnh vẫn luôn bên ông như một vật báu. Sau khi coi xét nhiều tư liệu, đặc biệt là những hình ảnh đa dạng từ nhiều góc nhìn, giúp Hội đồng trực tiếp khảo sát tại chỗ Hạ Long.
Từ đó Đỗ Kha đi sâu vào khám phá, phát hiện nhiều lý thú từ đất đá, cây cối, thảm thực vật, hang động đến cư dân trong quần thể biển vịnh rộng lớn Hạ Long. Ông hội tụ những bức ảnh tiêu biểu trong một cuốn sách ảnh “Thuyền và biển”.
Hai cha con hai góc nhìn nhưng đều hướng đến vẻ đẹp đa dạng của di sản Hạ Long. Phát xuất từ đảo Hà Nam, cánh buồm xòe rộng ra hai bên, được gọi là buồm cánh tiên. Có khi hết phim, cả ngày chẳng bấm máy. Nhưng cái danh nhỏ ấy cũng mới có mấy tháng nay. Sự hợp lưu nghệ thuật của hai cha con, đã cho công chúng trong và ngoài nước một hình ảnh Hạ Long hoàn hảo, suy tôn vẻ đẹp không tiền khoáng hậu của di sản đặc sắc tự nhiên Việt Nam.
Tuy đã được phát một chiếc máy Practica mới, tay nghề đã vững chãi hơn và tên tuổi Đỗ Kha đã được giới nhiếp ảnh - báo chí biết đến, nhưng duyên đời gắn bó với vịnh Hà Long, Đỗ Kha đành gác lại.
Xuân - hạ - thu - đông, mỗi mùa cho ta một Hạ Long tinh khôi, mới mẻ. Tuy bệnh tật hành hạ, nhưng Đỗ Kha vẫn sẵn sàng nơi tuyến lửa, điểm nóng để cập nhật tin cẩn. Ông ngay có mặt ở trung tâm ác liệt nhất và không ít lần ngỡ đi không ngày trở về.
“Hạ Long trên cao”. Những tấm ảnh đen trắng, dương bản từ năm 1960 đến nay được ông giữ giàng cẩn thận suốt nhiều thập niên. Và từ đó chiếc máy ảnh không bao giờ rời khỏi tôi. Cuối năm 1994, UNESCO đã công nhận Hạ Long là di sản thiên nhiên của thế giới. Tuy chỉ phim ảnh đen trắng, nhưng nhiều khía cạnh độc đáo của Hạ Long được trình bày đa dạng. Anh khám phá Hạ Long ở góc nhìn khác.
Vậy rồi từ niềm ham đến kỳ lạ của bố đã truyền sang con trai từ hồi nào không hay. Đỗ Kha gắn bó với biển, với thuyền từ những lí tí cảm xúc để mỗi ngày anh có thêm một nét, một hình khám phá mới. Đỗ Kha có thể chấp nhận về mình, bởi những cần lao bền bỉ suốt nhiều năm của ông đã góp phần không nhỏ vào thành công, tôn vinh Hạ Long, quảng bá rộng rãi hình ảnh Việt Nam với bạn bè thế giới.
Tôi đã xin Ban biên tập được sử dụng máy ảnh trong những chuyến đi tác nghiệp. Vậy là anh chuyển nghề, làm PV cho báo Quảng Ninh. Tưởng như Đỗ Kha yên vị với chiếc tay lái, cầm lái cùng thợ mỏ than trọn cuộc đời. Báo chí đang cần sốt dẻo tin chiến sự trong tỉnh, ngoài tỉnh. Nhưng sau 6 - 7 năm gắn bó, anh đành chia tay với mấy hầm mỏ.
Nhưng những tấm ảnh đen trắng yêu mến, ấn tượng nhất của tôi lại từ chiếc máy cũ Fed -2, những năm 60 thế kỷ trước.
Nhưng vào giữa những năm 80 thế kỷ trước, buồm dần khuất núi, chỉ thưa thớt một đôi thuyền con quanh bờ. Như Nguyễn.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét