Tuổi thơ của ông từng trần mình cùng trâu bò trên hai hòn cồn đó nhưng sức lũ đã làm hai hòn cồn biến mất
QUÊ Khẩu phần nước cho vật nuôi Người đã khát, vật nuôi cũng khát và chúng cần được uống để duy trì cuộc sống. QUÊ Ông Nguyễn Thái Mãn ở thôn Minh Hà kể: “Lũ lụt là sợ nhất, nó đẩy dân làng đến các nguy cơ mất sạch tài sản, thậm chí tính mạng. Ảnh: M. Quê hương của ông Tâm, ông Mãn và mấy ngàn người cồn Nâm còn là những cồn không có người ở xung quanh, những nơi không có người ở vì đất ít.
Ông Tâm nói rằng: “Thật ra hạn hán còn chịu được chứ lũ lụt là kinh hoàng. Sông Gianh khi qua huyện Quảng Trạch đã tụ kết được 20 cồn lớn nhỏ, trong đó có tám cồn có người sống. Trẻ con vẫn hồn nhiên chơi đùa vì đã quen với thời tiết hà khắc. Mùa mưa, người dân tranh thủ trữ nước vào những bồn chứa thật to. Mùa hạn khát cháy cơ cực, mùa mưa lũ lụt kinh hồn.
Chúng là con vật thương người rứa thì người phải thương chúng chớ”. Cả mấy ngàn dân trông mong vào mạch giếng khoan đó để được mua mỗi nhà một bình nước giá 5. Ảnh: M. Mỗi năm người dân trên các cồn mua nước khoảng năm tháng.
Các cồn được định danh như cồn Vượn, cồn Quan, cồn Két, cồn Ngựa, cồn Niệt, cồn Si. Có làng có nhà thờ rất lớn, đứng từ cầu Quảng Hải đã thấy nhà thờ soi bóng xuống dòng sông như nhà thờ Cồn Sẻ
Họ không nỡ nhìn chúng chết đi và đã mua nước ngọt để chăm bẵm chúng, để chúng có sức khỏe mà phục vụ việc nhà nông. Những cảnh cảm động như thế làm chúng tôi cứ nghĩ mình đang ở đâu đó trên một hòn đảo ở tận Trường Sa.
000 đồng. QUÊ Cuộc sống giữa bao la nước mặn quả là một sự hà khắc cực đoan. Việc mua nước trong cảnh khó khăn đã làm giàu cho những thương thuyền bán nước dọc sông. Ảnh: M. Cồn Cưỡi, cồn Niệt. Ông Tâm kể: “Nhà này đào giếng nhà kia cũng đào, nước ở đây dễ kiếm, đào vài mét là nước đầy giếng nhưng đó là nước mặn, người chẳng chịu thấu thì trâu bò, heo gà, chó mèo cũng khốn khổ không kém.
Chúng cứ quấn quýt bên người bất cứ lúc nào thì mần răng bỏ rơi chúng được. 000 nhân khẩu. Ảnh: M. Dân trên cồn giành nhau kẻo không nhanh tay thì hết. Nếu trời thương không ngập nữa thì còn có thời cơ sống làm lại từ đầu, nếu lỡ chết thì như thế cũng còn có xác để thôn trang chôn cho đỡ tủi phận.
Có làng có đến bốn nhà thờ như làng Minh Hà. Những hòn cồn ở đây đều riêng biệt.
Nước ngọt mang ra đồng chỉ dám chia theo khẩu phần, uống từng hớp nhỏ để hà tiện nước”. Trong ký ức của ông Tâm, làng ông chỉ mới “đỡ khát” hơn khi gần đây một linh mục từ Vinh (Nghệ An) vào giúp dân máy tia nước đương đại và dò ra được một dòng nước ngọt
Những người đi bán nước ngọt đến từ các làng bên kia sông, họ đóng thuyền chở mấy chục khối nước đi bán. Cồn này bị phong toả bởi dòng nước mặn từ cửa sông Gianh tràn lên. Đời nối đời dân ở đây năm nào cũng hứng lụt, nước chảy cuồn cuộn, khi cả mấy cồn ngập lụt thì nhìn con nước chảy xiết thấy sợ vô cùng”.
Vì vậy khi có sự cố diễn ra, bên đất liền các làng mạc khác cũng không thể có thuyền bè chạy ra ứng cứu, chỉ có người dân trong cồn kết đoàn với nhau để cùng vượt lũ”.
Cách đi lại của người dân để ra thế giới bên ngoài. Nhưng trước khi có niềm vui này, hàng trăm năm người dân ở đây sang thái cực đỉnh điểm của hạn hán mỗi mùa hè, ám ảnh nước ngọt thường xen vào trong cả giấc mơ. Mùa mưa, họ xây các lu nước khổng lồ để trữ nước nhưng sẽ chẳng đủ vào đâu dưới cái nắng nấu nung của mùa hạ.
MINH QUÊ. Mùa hạn, gió thổi tơi bời, đất đai nứt nẻ, trâu bò gầy rạc, đào giếng nước lợ nuôi chúng cũng khó, bởi độ muối chẳng khác nước biển. Mùa mưa trên các cồn nổi sông Gianh luôn giành phần vô địch với các trận lũ siêu lớn và kéo dài nhiều ngày, mỗi năm thường có đến năm trận lũ trong các tháng 10 và 11.
Cư dân trên các cồn này được “tôi luyện” để vượt qua những giới hạn chịu đựng để sống còn, từ đời này sang đời khác.
Người dân phải mua nước giá cao từ các thuyền bán nước ngọt chở từ lục địa sang. Cuộc sống của người dân ở đây có trăm thứ phải lo hơn so với những làng ở đất liền vì với họ ám ảnh tuyệt đỉnh là nguồn nước ngọt. Trận lũ mạnh nhất trong trăm năm qua còn in hằn dấu vết trên nhiều cồn nổi sông Gianh.
Ông Nguyễn Khắc Tâm, một cư dân cồn Nâm, nói: “Mùa hạ làm đồng, nhìn ra sông nhiều khi khát cháy họng nhưng không dám uống.
Người dân cho rằng đó là hòa ước tinh thần của họ trước thiên nhiên hà khắc và điều đó giúp họ tự tín để gắn bó với mảnh đất bản quán của mình. Vì vậy nước cũng được chia theo khẩu phần cho những con vật nuôi trong mỗi gia đình
Hòa ước ý thức Trên tất thảy đảo nổi có cư dân sinh sống tại sông Gianh đều có bóng vía nhà thờ như một biểu tượng mạnh mẽ về đời sống tinh thần của họ. Đứng giữa sông mà khát nước Chúng tôi lên một trong những hòn cồn tiêu biểu ở giữa sông Gianh, cồn Nâm thuộc xã Quảng Minh, huyện Quảng Trạch, nơi có bốn làng Minh Hà, Tân Định, Đông Thành, cồn Nâm.
Kèm theo cái khổ thiếu nước là cái khổ cả làng giành nhau mua nước trên các đò bán nước ngọt. Khi nước lên lút nóc nhà thì họ trổ nóc ra ngồi lên đòn dông trên mái, nước ngập nữa thì cột dây mây vào mái nhà, đầu dây kia buộc vào hông, chờ chết.
Vì đó là nước mặn. Thời tiết miền Trung vốn khắc nghiệt bậc nhất ở nước ta nhưng thời tiết ở những hòn cồn trên sông Gianh (Quảng Bình) thẳng tắp được đẩy tới giới hạn cực đoan.
Bởi theo ông Tâm: “Người nhân dân tôi quý chúng, không chỉ coi chúng là vật để cày bừa mà còn coi như bạn đồng hành khi buồn cũng như vui.
Mùa hè nhìn chúng gầy rộc, thương vô cùng”. Ngày xưa, các nhà truyền đạo đã men theo các tàu buôn, tàu chiến vào dọc những lạch sông để đến với cư dân ở đây và người dân các đảo đã theo đạo như một cách để nương cậy tinh thần. Riêng Tân Định còn “lóp ngóp” chút xíu đất bồi dưới mực nước, một số dân làng ra “cứu lại” để đắp ruộng thủy sản, nuôi tôm cá.
Bốn làng có khoảng 600 hộ dân với hơn 2. Nhưng ông Tâm và dân làng cũng từng chứng kiến nước lũ dữ dội đã xóa sổ hai hòn cồn có diện tích hơn 2 ha như cồn Tra, cồn Bồi. QUÊ Mỗi năm gánh chịu năm trận lũ đối chọi với thái cực hạn hán khô khát là mưa lũ. Những gác nhà thờ lồng lộng và cư dân các đảo đều đa phần theo đạo gia tô.
Nhiều lần do giành nhau, trả tiền rồi nhưng can nước bị xô đẩy đổ tràn ra sông, chẳng hốt lại được, đành bấm bụng trả tiền mua can nước mới mang về. Ông Tâm kể: “Mới hai năm trước, trong mơ tui còn mơ có một bữa mô đó cả làng, cả nhà tui có bữa uống nước thoải mái, vì mùa hè năm mô cũng tiện tặn nước khôn cùng khổ sở”. Từ ngày người dân đến lập làng trên các cồn nổi, dân cư thưa thớt nên trâu bò, heo gà và đặc biệt là chó mèo là những người bạn thân thiết nhất của họ.
Cũng có bóng dáng của điều này.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét